This is an example of a HTML caption with link themeforest.net.

“Юл бирә белергә кирәк”

Хозурланырлык та инде безнең татар әбиләребез! Чиста-пөхтә, ап-ак яулыкларын бәйләгән, затлы күлмәкләрен кигән, мөлаем йөзле карчыкларыбыз үзләренә җәлеп итеп торалар. 

“Суфия апа, сезгә “әби”, дип эндәшергә тел әйләнми, 80 яшьне узганга охшамагансыз да. Әле матур күренәсез, - дип башладым сүземне. 

“Рәхмәт, кызым. Тик тора белмим шул мин. Кечкенәдән эшкә җигелеп үстек. Канга сеңгән инде. Эшсез утырсам, күңелем китек”, - дип елмайды Суфия апа.

Суфия апаның балачагы авыр сугыш елларына туры килә. Ул Пенза өлкәсенең Кузнецк районындагы Кече Труево авылында туып-үсә.

“Авылыбыз бик матур иде. Аның уртасында ике инеш ага. Яныбызда гына зур урман.

Инешнең берсе тәрәзәбездән күренеп тора. Мин анда су керергә бик яраттым. Берничә тапкыр баттым да. Шөкер, коткардылар. Мине “су үрдәге”, дип йөрттеләр авылда.

Без – сугыш балалары. Ач-ялангачлык. Сугыш кыенлыклары, йөрәккә сеңеп, әле дә хәтердән чыкмыйлар”, - дип исенә төшерә әңгәмәдәшем.

Алар гаиләдә сигез бала үсәләр.

Әтисе Шиһап сугышка киткәндә, әнисе Әсма дүрт бала белән кала. Иң кечесе – берничә айлык сабый. Сугыштан соң тагын дүрт нарасый туа.

“Әтиебезнең бер абыйсы һәлак булды, икенчесе хәбәрсез югалды, өченчесе аяксыз калды.

Әтиебез өйгә 1947 елда гына кайтты. Аны Литвада “полуторка” машинасында эшләргә калдырдылар.

Сугышта да, аннан соң да гомер буе ул шофер булып хезмәт итте”, - дип сөйли Суфия апа.

 Ул елларда авыл халкын урман гына саклап кала. Кышын да, җәен дә олылар да, кечеләр дә шунда йөри. 

Суфия дә биш яшеннән, башкалар белән бергә, җиләк, үләннәр, чикләвек җыя, утын, печән ташый. Әлбәттә, бу гына җитми. Халык барыбер ачлыктан интегә.

Авылда дүрт кенә сыйныф булганлыктан, кыз җиденче сыйныфка кадәр күрше Олы Труево авылында белем ала. Балалар өч чакрым юлны җәяү йөриләр.

“Юллар чистартылмый иде. Без, карга батып, бер-беребезне тартып чыгарабыз. Мәктәпкә инде арып, ач килеш барып җитәбез. Әгәр әни үзем белән берәр кисәк “кара” ипи җибәрсә, мин иң бәхетле кеше идем. Апам белән икебезгә бер пар киез итек. Аларны мәктәпкә дә, урамга уйнарга да чиратлашып кидек.

Исемдә – минем һәрвакыт ашыйсым килә иде. Сигез бала без, туярлык ашамлык юк. Шулай да, көлә-көлә, уйный идек.

Гомумән, шушындый авырлыкларга карамастан, халык эшләде, тырышты, яшәде”, - ди Суфия Солтанова.

Җиденче сыйныфны тәмамлагач, аның урта гомум белем турында аттестат аласы килә. Шулай ул Пенделка авылына сигезенче сыйныфка күчә.

Анда тулай торакта авыр шартларда яшәп укый ул. Ашханә, кибет булмый. Әти-әниләре биреп җибәргән аз гына ризыклардан ашарга пешерәләр. Ут, телевизор, радио юк. Тулай торакны начар якканга, анда һәрвакыт бик суык була.

Шундый кыенлыклар белән булса да, Суфия ун сыйныфны уңышлы тәмамлап, бер ел курсларда бухгалтер белгечлеген ала. Аны үзләренең совхозына баш бухгалтерның урынбасары итеп җибәрәләр.

Бер ел эшләгәч, кыз Абдулла Солтанов исемле егеткә кияүгә чыга.

“Ул Горький шәһәрендә елга училищесында укыды. Күршебездә яшәгән абыйсы янына кайтып йөри иде. Диңгезчеләр формасындагы матур егет игътибарымны җәлеп итте. Аралаша торгач, акыллы да булып чыкты. Ул да мине бик ошатты. Укуын тәмамлагач та, миңа кияүгә чыгарга тәкъдим ясады.

Аны Куйбышевның елга портына механик итеп эшкә җибәрделәр”, - дип сагынып искә ала Суфия ханым вафат булган ирен.

Елга портында Солтановлар гаилә тормышын башлап җибәрәләр. Суднода аларга дүрт метрлы бүлмә бирәләр. Бер карават, бер тумбочка. Шунда уллары Рафаэл туа. Соңрак шәхси йорттагы бер бүлмәгә күчәләр.

Барысын да үз куллары, үз  тырышлыклары белән булдыралар. Яши-яши башкаларга да ярдәм итәләр.  

Абдулла абый 11нче төзелеш трестына баш механик булып күчеп, гомере буе шунда хезмәт итә. Эшеннән аңа яхшы фатир бирәләр.

Ә Суфия апа башта Осипенко урамындагы хәрби госпитальгә урнаша. Аннан күп еллар пенсиягә кадәр Урта-Идел транспорт идарәсендә инженер, бүлек җитәкчесе булып эшли.

Йөзәр битлек отчетлар ясый Суфия апа. Хәтта кичләрен өендә дә эшләргә туры килә. Ә бит ул вакытларда санарга калькулятор да, компьютер да булмый.

“Бала-оныкларым хәйран кала. Бүген дә счетларда бик яхшы саныйм”, - дип елмая Суфия апа.

Пенсиягә чыккач, милләттәшебез әле тагын ун ел Чуен юлы районы судында сәркатиб булып эшли.

Шулай итеп, 55 еллык хезмәт стажы туплаган Суфия Солтанова “ветеран” исеменә лаек була.

Абдулла абый да, лаеклы ялга чыккач, ун ел Самар Җәмигъ мәсҗидендә идарәче булып хезмәт итә.

Алар шәһәрдә, өлкәдә мәсҗидләр төзелеше белән шөгыльләнәләр, Самар Җәмигъ мәсҗиде төзелеше дә ул эшләгән чорда тәмамлана.

“Абдулла абыйның кайсы сыйфатларын сагынасыз?” – дип сорадым Суфия ападан.

“Ул гыйлемле,

уңган,

булдыклы кеше иде.

Гаиләсе өчен тырышып яшәде.

Кешеләр белән уртак тел таба белде.

Чын ир иде”, - дип җавап бирде ул.

Абдулла абый белән Суфия апаның уллары Рафаэл элемтә институтында инженер һөнәрен үзләштергән, уку йортын кызыл дипломга тәмамлап, аспирантура бетергән. Аннан шушы ук институтта укыткан. Хәзер малтабарлык белән шөгыльләнә.

Олы оныклары аэрокосмик һәм план институтларын кызыл дипломга тәмамлаган. Инженер белгечлеген алган. Бүгенге көндә Рим шәһәрендә яши. Күптән түгел аның улы туган.

“Хәзер бик күп яшьләр, аз гына яшиләр дә, аерылалар. Бәхетле тоормыш итәр өчен егетләргә, кызларга нинди киңәш бирер идегез?”

“Сабырлык.

Бер-береңне гафу итәргә кирәк.

Һәр кешенең кимчелекләре була.

Юл бирә белергә кирәк.

Аллаһы Тәгалә дә сабыр итәргә кушкан”.

“Әти-әнием дини кешеләр иде. Әтием – азанчы. Балачактан ул миңа бик күп догалар өйрәтте. Мин дә оныкларыма өйрәтәм”, - ди Суфия апа.

Тугыз ел элек ул хаҗда булган.

“Изге җирләрдә нинди хисләр кичердегез, нинди теләкләр теләдегез?” – дип кызыксындым.

“Аннан җиңеләеп кайтасың. Йөрәк тулы шатлык, бәхет. Тагын барасы килә. Иң беренче, Аллаһыдан гөнаһларыбызны ярлыкавын сорадым. Гаиләмә, мөселманнарга исәнлек, бәхет, бәла-казалардан саклавын, җәннәтләргә керергә насыйп итүен, илләребезгә тынычлык сорадым”.

“Суфия апа, сез бәхетле кешеме?”

“Бәхетле, кызым.

Аллаһы Тәгалә һәр эшемдә булыша, шөкер.

Бабай белән яхшы яшәдек.

Ачлы-туклы, ялангач үсеп тә, укыдык, хезмәтебездә уңышларга, кешеләр хөрмәтенә ирештек, әлһәмдүлилләһ.

Ашарыма – ашым, яшәргә – өем бар. Тугызынчы дистәне вакладым. Раббым миңа нихәтле саулык, нихәтле гомер биргән!

Төрле кеше бәхетне төрлечә аңлый бит ул. Канәгать була белергә кирәк. Ни барына Раббыбызга риза, рәхмәтле булырга кирәк, балам”.

Суфия Солтанова белән

Миләүшә ГАЗЫЙМ

Серләшеп утырды.

Хәбәрләр

«Мало кто из шведов вообще знает о татарах». Как и зачем иностранцы учат татарский язык

Национальная музыка, друзья в соцсетях и другие способы изучать язык Тукая, находясь за пределами Татарстана В 2016 году «Инде» рассказал историю молодого лингвиста из Японии Юто Хишиямы, который в 2014 году получил Гран-при Международной олимпиады по татарскому языку, а после написал в КФУ магистерскую диссертацию об орфографии татарского и продолжил исследования в аспирантуре Токийского университета. Спустя два года редакция нашла еще троих иностранцев, изучающих язык Тукая и Шаймиева. Они рассказали, что сподвигло их начать обучение, с какими трудностями они сталкивались и похож ли их родной язык на татарский.

“Кабул итсен сине җәһәннәм”

Үз-үзеңә кул салу, асылыну, аракы йәки әфьюн белән агула­ну, биектән сикерү, атылу күренеше мөселманнар арасында да күренә башлады. Динебездә мона караш ничек соң? Җан һәм тән кешегә бирелгән иң зур әмәнәтләрдән. «Бер мөселманны үтерү - бөтен мөселманнарны үтерүгә тиң», - диде Пәйгамбәребез салләллаһү галәйһи үә сәлләм.

Чал тарих битләреннән

Католик - миссионер фикере Урта гасырларда Рим-католик чиркәвеннән Вильгельм Де-Брук исемле француз католик-миссионер католик диненә өндәргә дип Балтик диңгезеннән Тын океанга кадәр җирне уза. Үзенең сәфәрендә халыкларны католик диненә өнди.Ләкин дә мөселманнар берсе дә үз диннәрен ташламыйлар. Сәяхәтеннән соң Рим папасына язып сала: "Бу Болгарлар Мүхәммәтнең кануннарына башка бөтен халыкка караганда да ныграк ябышканнар", дип хисап бирә.

Тозлы кәбестәнең файдасы

Риваятьләр буенча тозлы кәбестәне безнең эрага кадәр өченче гасырда Кытайда уйлап тапканнар. Россиягә тозлы кәбестә 16 нчы гасырда гына кергән. Тозлы кәбестәнең файдалы яклары.

1 из 154